Mega-insect in Overvecht

IMG_5738

Ook al loop ik de route van mijn flat naar station Overvecht al jaren bijna dagelijks, toch zie ik gelukkig soms iets nieuws. Wie goed om zich heen kijkt, ziet altijd iets nieuws want de wereld verandert elke seconde. Wat ik dan zag? Een kunstwerk aan de muur van een woning. Een mega insect om precies te zijn. Zittend op de buitenmuur, klaar om weg te vliegen. Tijd om er goed naar te kijken nam ik niet. Maar toen ik vanavond terugliep zat het insect er gelukkig nog J en had ik tijd om ernaar te kijken en er een foto van schieten. Ik vind het intrigerend en het past mooi bij Overvecht en al de kunst die er in de wijk te zien is.

Geplaatst in Overvecht | Tags: | Een reactie plaatsen

Zonnekoning Overvecht

Overvecht is koploper in Utrecht als het gaat om zonnepanelen. In 2011 ging de renovatie van 640 woningen in Overvecht-Noord van start. De woningbouwcorporaties besloten in samenwerking met de gemeente de wijk te verduurzamen. De plaatsing van 8300 m2 aan zonnepanelen maakt dat de woonlasten voor bewoners maandelijks 6 procent lager zullen zijn. Het project is dus nu afgerond en daarmee is Overvecht de onbetwiste zonnekoning van Utrecht. De enorme hoeveelheid zonnepanelen is een unicum in Utrecht. Het park levert naar verwachting jaarlijks 500.000 Kwh aan stroom. Mooi voor het milieu en de portemonnee. Overigens zijn er ook op andere plaatsen in de wijk zonnepanelen geplaatst.

 

 

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Tuintje op de stoep

IMG_5203 IMG_5192De gemeente bezuinigt en een van de posten is kennelijk het openbare groen. Overal in Overvecht zie je bij plantenbakken en bomen dat het strookje grond erom door bewoners beheerd wordt. Op sommige plekken vind je onkruid, zoals bij mij op het balkon, op andere plekken staan keurige bloempjes in het gelid. Ik vind het er wel fleurig uitzien. Overigens is het een klein wonder te noemen dat er iets op mijn balkon groeit. Alle eerdere pogingen stierven een vroegtijdige dood, getuige alle lege potten. Kennelijk is er een zaadje in de pot gekomen en er is een bloem uit gegroeid.

Geplaatst in Overvecht | Tags: | Een reactie plaatsen

Overdreven Festival 2014

BGWEB_Overdreven2014Op zaterdag 7 juni is het weer zo ver, voor de derde keer al weer is er het Overdreven Festival van 14.00 uur tot 1.00 uur op de Cultuurstrip Overvecht. En ook dit maal is de toegang gratis. Op het Overdreven Festival worden je zintuigen geprikkeld en kun je horen, zien, voelen en ruiken wat Utrecht allemaal in huis heeft op cultureel gebied. De podia bieden plek aan nieuw en gevestigd Utrechts talen. In de middag is er theater en kun je luisteren naar en dansen op akoestische muziek. Verschillende creatieve talenten laten zien wat er verder allemaal in Utrecht geworteld is op gebied van streetart, vintage producten en levensgrote objecten.

Vanaf 17.00 uur spelen Utrechts beste dj’s, bands en live acts:
Falco Benz (analoge synthesizers)

Project Bongo (Indie pop)

Stillwave (rock/pop)

The Ridge Tells (rock)

Pitto (techno, electronisch)

Lazarus Revival (folk, jazz, surf, cajun) S

tropstrikkers (hiphop)

El Maria (house)

Reazun (hiphop)

Komt allen!

Voor meer informatie:

www.overdreven-festival.nl

www.facebook.com/overdreven

Geplaatst in Overvecht | Tags: | Een reactie plaatsen

You can’t fool the people

IMG_4889IMG_4888

De Europese verkiezingen zijn in aantocht, 22 mei mogen wij weer naar de stembus. De houten borden waar de verkiezingsposters opgeplakt worden, zijn gewoon blijven staan na de gemeenteraadsverkiezingen. Zo ook het bord in de tuin van de moskee bij station Overvecht. Ik was weer nieuwsgierig welke partij als eerste zijn poster zou hebben hangen. En dit keer is de winnaar: JEZUS LEEFT. Beetje een curieuze partij die ook meedeed aan de gemeenteraadsverkiezingen, als ik het me goed herinner.

Inmiddels is deze poster overplakt door posters met nietszeggende slogans van de meer conventionele partijen. Maar JEZUS LEEFT is niet de enige exoot. Wat te denken van Aandacht en Eenvoud? Of Anti EU(ro) Partij? Maar ook de Artikel-50 en ikkiesvooreerlijk.eu vallen op. De Partij voor de Dieren is inmiddels establishment, maar de partij heeft voor de komende Europese verkiezingen een blik bekende Nederlanders opengetrokken als lijstduwer. Zo kun je stemmen op de Britse avonturier en tv-presentator Redmond O’Hanlon, misschien wel Nederlands grootste levende schrijver Adri van der Heijden en economisch geograaf en criticaster van de neo-liberale haute finance Ewald Engelen.

Stemmen op een persoon was nog nooit zo aantrekkelijk, al moet ik zeggen dat de ene keer dat ik dit deed, me vies tegenviel. Ik stemde op Arend Jan Boekestijn voor de VVD. Op de universiteit was hij een inspirerend docent, maar als Kamerlid bleek hij vooral erg onhandig. Nee, op een persoon ga ik zeker niet meer stemmen, zeker niet als deze voor een partij op de lijst staat waar ik normaliter niet op stem.

Overigens zag ik de posters van de PvdA, GroenLinks en de VVD op het station hangen waarbij mijn eerste gedachte is dat mensen toch niet debiel zijn? Er stond: Aanpak banken en bonussen? Daarom de PvdA in Europa. Hoezo? Omdat het in Nederland allemaal niet lukte? Ik moest denken aan de bekende uitspraak van de Amerikaanse president Abraham Lincoln die ooit zei: You can fool all the people some of the time, and some of the people all the time but you cannot fool all the people all the time.

Geplaatst in Overvecht | Tags: | Een reactie plaatsen

Auschwitz heeft last van vandalen?

 

IMG_4585

Afgelopen winter keek ik naar de Duitse tv-serie over de Tweede Wereldoorlog, Unsere Mütter, unsere Väter. Daarin volg je de levens van vijf jonge vrienden uit Berlijn tijdens de oorlog. Een van de personages, Victor, is joods en eindigt uiteindelijk op transport naar Auschwitz. Hij krijgt dankzij een Poolse medegevangene in de gaten wat hem te wachten staat en weet te ontsnappen uit de trein om uiteindelijk de oorlog te overleven. Bij mij ontstond toen het idee om Auschwitz te bezoeken en twee weken geleden was het zo ver. Ik ging op stedentrip naar de Poolse universiteitsstad Krakau, waarvandaan je heel eenvoudig een dagtrip naar Auschwitz kunt ondernemen. Een busje kwam me ophalen voor de deur van het hostel. Met ongeveer een uur rijden door het glooiende Poolse landschap bereikte ik het vernietigingskamp waar 1,1 miljoen joden, zigeuners, communisten, politiek-gevangenen, jehova’s, homoseksuelen en andere minderheden de dood vonden, alleen omdat ze er een ander geloof, overtuiging of ideologie op nahielden.

Tijdens de tour met een Engels sprekende gids bleek al snel de meerwaarde hiervan ten opzichte van zelf rondkijken. De geschiedenis komt tot leven als iemand met veel kennis het verhaal vertelt. Het bleek dat ik maar weinig wist van Auschwitz en dat de misdaden, wreedheden, verschrikkingen en het leed alle voorstellingsvermogen te boven gaan. De grote getallen dragen hier aan bij denk ik. Het is moeilijk voor te stellen dat in totaal 1,1 miljoen mensen, voornamelijk joden, zijn omgekomen in dit vernietigingskamp. De grote aantallen worden inzichtelijk gemaakt doordat er stapels met schoenen, brillen en prothese zijn opgestapeld. In totaal zaten er ongeveer 1,3 miljoen mensen in Auschwitz gevangen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De oorsprong van het kamp ligt echter ruim voor het uitbreken de van oorlog toen de Polen een soort van kazerne terrein aanlegden in het dorp Oswieçim. De nazi’s namen het kamp over met als doel er een concentratiekamp van te maken zoals ze die sinds de jaren 30 in Duitsland in gebruik hadden om politieke tegenstanders in op te sluiten. Naarmate de oorlog vorderde en het kamp werd omgevormd tot vernietigingskamp besloten de nazi’s er twee kampen bij te bouwen: Auschwitz-Birkenau en Auschwitz-Monowitz. Auschwitz bestaat dus in totaal uit drie delen.

Als eerste bezochten we het oorspronkelijke kamp Auschwitz met de beroemde poort waarop de tekst ‘Arbeid macht Frei’ te lezen staat. De tekst is een paar jaar terug gestolen, maar uiteindelijk weer teruggevonden. Nu blijkt dat er wel meer gestolen wordt uit het kamp onder de noemer vandalisme, maar vooralsnog weigert de Poolse overheid maatregelen te nemen. De tekst werd geplaatst in opdracht van de kampcommandant Rudolf Höss. Deze SS-er had zelf gevangen gezeten ten tijde van de Weimar republiek en was van mening dat zware fysieke arbeid de gevangenen helpt de tijd door te komen. Eerder deed Höss ervaring op in een ander concentratiekamp, Dachau, en de lessen die hij daar trok, nam hij mee naar Auschwitz. Zowel in Dachau als Auschwitz wisten de gevangen, in eerste instantie dus de politieke tegenstanders, niet hoe lang ze vast zouden zitten. In een ‘normale’ gevangenis weten de gedetineerden exact hoelang ze daar zullen zitten. Een andere noviteit was dat er Kapo’s werden aangesteld in de barakken. Er werd één gevangene aangewezen die de leiding had over de barak. Deze had een enorme macht over zijn medegevangenen en die macht werd dus in praktijk dikwijls misbruikt. Het uiteindelijke doel was om het individu te breken en te laten verdwijnen. Een gevangene werd gereduceerd tot een nummer en dat nummer werd op het lijf getatoeëerd.

Bij de verovering van Polen door de nazi’s in 1939 en vervolgens het opdelen ervan in samenspel met de Sovjet-Unie van Stalin, ontstond het idee om joden in het oosten van het Duitse deel van Polen in een soort van reservaat te stoppen, schrijft journalist en kenner van de Tweede Wereldoorlog Lawrence Rees, in het boek ‘Auschwitz’. Hij beschrijft daarin de historie van het kamp en dit boek besloot ik te lezen toen ik terugkwam van mijn trip uit Polen. Vanuit het Duitse rijk zouden joden dan gedeporteerd worden naar dit gebied en zo zou het ‘joodse vraagstuk’ door de nazi’s worden opgelost. In praktijk kwam hier weinig van terecht want Hitler besloot in 1941 om Stalin op de knieën te dwingen en viel Rusland binnen. De militaire overwinning kreeg de primaire aandacht waardoor massale deportaties van joden vanuit Duitsland en andere Europese landen later in de oorlog op gang zou komen. Achter de oprukkende Duitse Wehrmacht werden moordcommando’s van de SS naar het oosten gestuurd met de opdracht om de joodse gemeenschappen uit te roeien. Zo werden ruim 800.000 mannen, vrouwen en kinderen van joodse komaf in Oost-Europa (Polen, de Baltische staten, Wit-Rusland en Oekraïne) vermoord door executies. Deze landen worden door historicus Timothy Snyder als de ‘Bloedlanden’ betiteld omdat niet alleen de nazi’s er huishielden, maar ook het Rode Leger.

Ondertussen raakten de verschillende getto’s in Polen overvol. Rees beschrijft in zijn boek dat de concentratiekampen in Polen, naast Auschwitz had je ook Tebrlinka, Belzec, Majdanek en Sobibor, langzaam transformeerden tot vernietigingskampen. Het is een verschrikkelijk verhaal, maar de Duitse SS’ers die in het oosten zorgden voor de executies konden dat psychisch niet goed aan. Om zo efficiënt mogelijk en met zo min mogelijk mankracht en psychische belasting de joden en andere gevangenen te vernietigen werd gezocht naar een andere oplossing. Dat die min of meer bij toeval uit werd gevonden is wrang. Een nazi reed dronken naar huis na een feest, zo beschrijft Rees. Hij parkeerde zijn auto in de garage maar viel in slaap terwijl de motor bleef draaien. Bijna stierf hij aan een koolmonoxide vergiftiging, maar omdat hij het na kon vertellen kwamen anderen op een idee. Zo experimenteerden de nazi’s met vrachtwagens die dienden als mobiele gaskamers. Uiteindelijk gebruikten de nazi’s het gas Zyklon-B om joden te vergassen.

Speciaal daartoe geselecteerde joden, zogenaamde Sondercommando’s, hadden de taak om de lijken te ontdoen van kostbaarheden zoals gouden tanden en ze moesten het haar afscheren. Dit haar werd gebruikt voor de Duitse oorlogsinspanning. Vervolgens gingen de lijken de verbrandingsovens in. Oekraïense bewakers hielden een oogje in het zeil, een van de bekendste is John Demanjuk die in 2012 stierf na een geruchtmakend proces. Zodoende waren er relatief weinig SS’ers in de vernietigingskampen aanwezig. Dat er uiteindelijk 200.000 mensen Auschwitz konden overleven is voor een deel te verklaren omdat zij een goede ‘baan’ binnen het kamp konden bemachtigen. Alleen al de weersomstandigheden in het zuiden van Polen, in de winter bar koud en in de zomer snikheet, maakten het zwaar. Ik was er in het voorjaar en het was al broeierig in de barakken die tijdens de oorlog ook nog eens overvol waren. De gids vertelde dat je in Auschwitz-Birkenau als gevangene slechts twee maal per dag naar het toilet mocht. Omdat mensen continu aan de diarree waren en zeer waren verzwakt lieten zij hun behoefte lopen als zij op hun britsen lagen. Deze britsen waren drie rijen hoog wat betekende dat als je op de onderste brits lag je continu in de uitwerpselen lag. Het is dan ook niet gek dat ratten en ongedierte welig tierden.

Uiteindelijk is de systematische vernietiging van de joden in de vernietigingskampen maar ook door dwangarbeid en andere ontberingen als de ‘Endlösung’ betiteld. Historici discussiëren hierbij wie binnen de nazitop daartoe op welk moment toe heeft besloten. Rees laat in zijn boek zien dat de nazitop erg voorzichtig was met het opstellen van documenten hierover. Dit omdat zij ten opzichte van elkaar en hun positie naar Adolf Hitler toe erg argwanend waren. Binnen de nazitop was er dan ook sprake van een slangenkuil. In de loop van de oorlog is langzaam overgegaan tot de systematische vernietiging van de joden. Vanaf 1943 is het perverse systeem geperfectioneerd en kwamen vanuit heel Europa treinladingen vol gevangenen naar de vernietigingskampen. Vaak hadden zij pas door wat er aan de hand was als zijn in de gaskamer stonden. De nazi’s waren erg op hun hoede en wilden dat zoveel mogelijk van de bewijslast van het bestaan van het systeem vernietigd werd. Toen de kansen keerde en het Rode Leger aan zijn opmars richting Berlijn begon besloten de SS’ers de crematoria van Auschwitz-Birkenau op te blazen. De brokken baksteen, beton en verwrongen staal werden nooit opgeruimd en liggen nu als een stille getuige in het kamp waar je overvallen wordt door een gevoel van nietigheid. Ook de spoorrails ligt er nog en samen met de foto’s van de transporten die er te zien zijn, gemaakt door een SS’er, geeft het een akelig goed beeld van hoe de transporten verliepen.

Inmiddels zijn veel van de originele barakken verdwenen. Wat rest zijn de fundamenten en de schoorstenen van de honderden barakken, een haast eindeloze hoeveelheid ervan. De wachttorens en het prikkeldraad staan er nog. Na de oorlog keerden de Polen die waren verdreven tijdens de bouw van Auschwitz terug naar hun dorp. Zij hadden niks en gebruikten volgens Rees het hout en de stenen van de barakken uit kamp dat zij stalen. Om de verdere bouw te financieren zochten zij naar goud en andere kostbaarheden die tussen de modder en de as lagen. Het is een verschrikkelijke geschiedenis, maar niemand mag vergeten wat daar – en in de andere kampen – is gebeurd. Veel van de SS’ers die in de vernietigingskampen dienden, verdwenen naar de oorlog. Zo ook kampcommandant Höss die als boer aan de slag ging op het platteland ergens in Duitsland. Hij werd echter opgespoord, berecht en ter dood veroordeeld. Höss, die geen berouw toonde, werd opgehangen op de plek waar 1,1 miljoen mensen onder zijn bewind de dood vonden.

IMG_4620 IMG_4619 IMG_4618 IMG_4617 IMG_4616 IMG_4614 IMG_4612 IMG_4611 IMG_4597 IMG_4598 IMG_4602 IMG_4603 IMG_4596 IMG_4595 IMG_4594 IMG_4593 IMG_4592 IMG_4591 IMG_4589 IMG_4588 IMG_4581

Geplaatst in Overig | Tags: | Een reactie plaatsen

Nowa Huta, een sociaal-realistische satellietstad

IMG_4647

In Krakau kun je met de tram naar de wijk Nowa Huta om de geschiedenis van het communisme eens goed te bekijken. De wijk is namelijk opgebouwd volgens de doctrine van het sociaalrealisme en staat vol met stalinistische architectuur.

Na de Tweede Wereldoorlog begon Europa aan de wederopbouw. In Polen was dit niet anders dan in bijvoorbeeld Nederland. Echter, er was één groot verschil: Nederland was een democratie en Polen een dictatuur in wording dankzij de stevige machtsgreep van het stalinisme uit Moskou. Ondanks dat het communisme in Polen historisch bezien nooit echt wortel heeft geschoten, greep de communistische partij via vervalste verkiezingen de macht. Overal in het land, behalve in de stad Krakau, kregen zij de meeste stemmen.

In Krakau werd door het communistische regime, circa tien kilometer ten oosten van het oude centrum, begin jaren vijftig een enorme nieuwe wijk uit de grond gestampt: Nowa Hute (Nieuwe Staalfabriek). Volgens mijn gids, die rondleidingen door de wijk geeft en er zelf woon(de), was dit de meest vruchtbare grond voor akkerbouw rondom Krakau, maar daar hadden de stalinistische planners lak aan. Boerendorpjes gingen tegen vlakte en bewoners werden verdreven. Ook vergaten de planners dat er in de verste verte rondom de stad helemaal geen ijzererts of steenkool te vinden is. Dit betekende dat beide grondstoffen per trein van ver moesten komen. Desondanks is Nowa Huta na de oorlog goed voor de helft van de totale ijzer- en staal productie van Polen. Dit kwam wel met een prijs: blauwe lucht was er zelden nog te zien, net zoals nu in Chinese steden het geval is. Grauwheid en smog zijn aan de orde van de dag.

Vanuit heel Polen kwamen jonge mannen en vrouwen naar Krakau om de Nowa Huta op te bouwen. Het idee was dat deze jonge mensen meewerkten en als tegenprestatie voor de geleverde arbeid een beroep konden leren en later, als de stad en de staalfabriek voltooid was, in de smelterij of andere zware industrie emplooi konden vinden. Uiteindelijk wonen er nu ongeveer 200.000 mensen in Nowa Huta. Wie met de tram vanuit de oude binnenstad van Krakau naar Nowa Huta reist, ziet een groot contrast met het Middeleeuwse gedeelte en de omringende 19de eeuwse wijken. In al zijn betonnen grauwheid is de van origine satellietstad een van de weinige voorbeelden van een complete sociaal-realistische stad. Bij deze doctrine gaat het niet om schoonheid, maar draait het er om de ideologie uit te dragen en dit heeft ook zijn weerslag op de architectuur. Het idee is dat door de architectuur bij de bewoners een gevoel van blijvende macht opgeroepen wordt. Daar kun je nu weinig bij voorstellen. Mij bekroop het gevoel van anonimiteit en nietigheid tussen de hoge flatgebouwen en de lange rechte wegen. Misschien past dit ook wel in de ideologische gedachte, want het individu is binnen de doctrine uiteraard ondergeschikt gemaakt aan het collectief.

De stad is van A tot Z gepland. Er lopen twee grote driebaanswegen doorheen. Een voor het verkeer van en naar de oude stad. En eentje voor de bewoners van en naar de fabriek die 24 uur per dag in gebruik was. Anno 2014 is een gedeelte van de oorspronkelijke staalfabriek nog altijd in gebruik. Deze is in handen van de staalgigant Arcelor-Mittal. De woningen en de flats waren voor die tijd licht en ruim. Daar moet ik aan Overvecht denken, al is de parallel een beetje vreemd. Maar net als Nowa Huta is Overvecht een wederopbouw wijk met lichte flatwoningen en veel groen.

Een grote misrekening van de planmakers was dat er geen vertier in Nowa Huta was gepland waardoor de criminaliteitscijfers in de loop der jaren omhoog schoten. Toen werd er een onder meer een theater en een bioscoop neergezet. In de bioscoop keken we met de gids naar een propagandafilm die de conceptie van Nowa Huta toont. In de oorspronkelijke plannen moest er ook een Stalin-toren verrijzen zoals die ook in Warschau, en veel andere steden in Rusland en het Oostblok te zien zijn, maar uiteindelijk is de gift van Stalin er nooit gekomen. Wel is Nowa Huta neergezet als een soort fort. De gids vertelde dat er op bepaalde gebouwen luchtafweergeschut neergezet kon worden in verband met de Koude Oorlog. Er zijn atoomkelders onder de flats waar de partijleden woonden en de woonblokken zijn op zichzelf functionerende forten. Omdat er slechts twee ingangen per blok zijn, hebben tanks het lastig. Later kwam dit concept van een wijk als fort als een boemerang terug toen de Poolse arbeiders in de jaren 70 en 80 van de 20te eeuw in opstand kwamen tegen het regime van Gomulka en Gierek.

Voor kerken was uiteraard ook geen ruimte terwijl Polen van origine zo rooms is als de paus. Sterker nog, Paus Johannes Paulus die nu heilig is verklaard, was aartsbisschop van Krakau, en heeft een grote invloed gehad op de Polen en de arbeidersvakbond Solidarnosc van de latere Poolse president Lech Walesa. Na vele jaren van protest mochten de arbeiders zelf een kerk bouwen in de wijk. Dit werd een Ark van Noach met een mast die, als je in de juiste positie staat, toch een kruis blijkt te zijn. Al te religieuze uitingen werden niet getolereerd door de communisten en daarom hangt Jezus in de kerk niet aan een kruis maar in het luchtledige. De gids vertelde dat er eigenlijk niet genoeg geld was voor de bouw van de kerk. Bewoners namen daarom in totaal twee miljoen kiezels mee vanaf hun vakantieadressen die als muurdecoratie zijn gebruikt.

Tot de val van het communisme stond er een groot standbeeld van Lenin in Nowa Huta. Dat werd, na het ineen storten van de communistische regimes na 1989, zoals op zoveel plaatsen neergehaald. Maar het beeld van Lenin uit Nowa Huta heeft een tweede leven gekregen. Een Zweedse zakenman heeft het beeld gekocht en in zijn themapark gezet. Lenin met een hanenkam, een piercing door zijn ooglid en een sigaret op de lip. Zou kunstenaar Banksy daar zijn inspiratie vandaan hebben gehaald?

Geplaatst in Overig | Tags: , , , , , , | Een reactie plaatsen