‘Waar het recht ophoudt begint de hel’


Het idee van een verenigd Europa gaat ver terug in de tijd. Wat Romeinse veldheren, Napoleon en Hitler niet lukte met geweld en veroveringsoorlogen is momenteel werkelijkheid. De volkeren van Europa zijn verenigd in de Europese Unie. Een samenwerking tussen volken en landen om oorlog voor goed uit te bannen. Dat de basis daarvoor juridische verdragen zijn wist Max Kohnstamm als geen ander. Zijn leven liep parallel met het nastreven van zijn ideaal: een verenigd Europa. Kohnstamm overleed afgelopen woensdag in Amsterdam. Hij was 96 jaar oud.

Deze foto komt van de wikipedia pagina over Max Kohnstamm.

Max Kohnstamm (1914-2010) werd geboren in een andere tijd, die niet meer is. VPRO’s Tegenlicht maakte er een aflevering over: De eeuw van Max Kohnstamm. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zat Kohnstamm gevangen in verschillende kampen van de Duitse bezetter die hij zelf ‘Hitlers Herrengefängnis’ heeft genoemd. Kohnstamm was praeses van Amsterdams Studenten Corps en werd door de Duitsers aangemerkt als ‘Mischling ersten Grades’ en is samen met honderden andere Nederlanders opgesloten geweest als gijzelaar in kampen als St. Michielsgestel. Daar hoefden de gijzelaars geen zware arbeid te verrichten maar de continue dreiging van de dood hing hen boven het hoofd. Waar het recht ophoudt, begint de hel is een uitspraak van Max Kohnstamm die teruggaat tot deze vormende ervaring. Over deze tijd verscheen in 2005 de bundel Brieven uit ‘Hitlers Herrengefängnis’ 1942-1944.

Kohnstamm was na de oorlog tot in 1948 particulier secretaris van Koningin Wilhelmina. Daarna ging hij aan de slag als diplomaat en in deze hoedanigheid leerde hij Jean Monnet kennen in wie hij een geestverwant vond. Kohnstamm was medegrondlegger van de huidige Europese Unie en lobbyde zijn leven lang voor Europa.

In het debat over Europa is Kohnstamm wel eens weggezet als een utopist. Binnen de Nederlandse buitenlandse politiek die over het algemeen wordt gekenmerkt als die van de dominee en de koopman is Kohnstamm dan de dominee. Om de metafoor af te maken: Kohnstamm was de dominee die het Europese geloof predikte. Een ideaal van een Verenigde Staten van Europa. Daarmee doe je Kohnstamm denk ik onrecht aan. Een Verenigde Staten van Europa of een federatie zo je wilt leidt tot natie- en blokvorming maar dan op grotere schaal. Europa versus de Verenigde Staten. Eigenlijk wat je nu ziet gebeuren in zekere zin. Waar Kohnstamm zijn leven lang voor ijverde was wereldvrede en dat is iets anders dan een Verenigde Staten van Europa. Kohnstamm was dan ook een scherp denker en analyticus.

Hoe ik precies ‘kennis’ heb gemaakt met Max Kohnstamm weet ik niet meer. Het zal in ieder geval tijdens mijn studietijd zijn geweest. Mogelijk zelfs de bovengenoemde documentaire van Tegenlicht. Tijdens mijn stage in Luxemburg ging de geschiedenis waar Kohnstamm en zijn mentor Jean Monnet een rol in spelen leven. Daar fietste ik elke dag langs het gebouw van de Luxemburgse spoorwegen. Na de oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) in 1950 werd de Hoge Autoriteit gevestigd in dit gebouw. Kohnstamm en zijn gezin woonden in die tijd dan ook in Luxemburg. De EGKS is het begin de van de Europese samenwerking en is een voorloper van de huidige Europese Unie. Baanbrekend was de afspraak om samen te werken en op een bepaald terrein (sectorale integratie), in dit geval kolen en staal, waarbij de lidstaten hun soevereiniteit op dit specifieke terrein opgaven en afdroegen aan de Hoge Autoriteit. Zo ontstond er een rechtsorde boven die van de natiestaat.

Ik besloot mijn afstudeerscriptie te schrijven over Jean Monnet. Als mijn website voor mijn bedrijf Wilde Inkt af is zal ik daarop mijn scriptie ook plaatsen. Jean Monnet en Max kohnstamm hebben vele jaren samengewerkt en nadat mijn scriptie af was besloot ik deze te sturen aan Kohnstamm. Helaas weet ik niet of die ooit is aangekomen omdat ik nooit reactie heb gekregen. Wellicht had ik dat anders moeten aanpakken maar dit terzijde. Het ideaal van Kohnstamm en ook Monnet leeft voort in de vele verhalen, boeken en ander historisch materiaal.

Wie meer wil lezen over Max Kohnstamm kan voor de hapsnap snelle informatietrek terecht op wikipedia. Als je grote trek hebt kun je het boek Max Kohnstamm: leven en werk van een Europeaan lezen. Het is geschreven door Anjo G. Harryvan en Jan van der Harst, docenten Internationale Betrekkingen aan de Rijksuniversiteit Groningen. Wie nog meer tijd heeft kan de Europese dagboeken van Max Kohnstamm. Augustus 1953-September 1957 lezen. Deze zijn bezorgd door Mathieu Segers die nu verbonden is aan de Universiteit Utrecht. Met name dit laatste werk is een hele opgave om door heen te komen naar het schijnt, maar het is voor geïnteresseerden en onderzoekers een goudmijn. Ik heb het (nog) niet gelezen. De andere werken en verwijzingen in de blogpost heb ik wel tot mij genomen en kan ik stuk voor stuk aanbevelen.

Over Wilde Inkt

Mijn naam is Simon de Wilde en ik ben verhalenverteller. Zoals elk mens ben ik dol op nieuwtjes en goede verhalen. Het mooie is dat elke organisatie/persoon of bedrijf, groot of klein, een uniek verhaal heeft. Ik help u dat verhaal te vertellen om uw zichtbaarheid bij potentiële klanten te vergroten. Wat is uw verhaal? Ik ben dit blog gestart met schrijven over de wijk Overvecht, waar ik nog altijd met veel plezier en trots woon. Inmiddels gaan de blogs ook over contentmarketing en verhalende journalistiek. Uiteraard blijf ik ook parels uit Overvecht publiceren. Meer weten? LinkedIn http://nl.linkedin.com/in/simondewilde Website http://wilde-inkt.nl
Dit bericht werd geplaatst in Overig en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s